Het betere bochtenwerk van Patrick Loobuyck

Patrick LoobuyckEr was mij op voorhand gezegd: “Verwacht niet dat Patrick Loobuyck de dialoog zal aangaan.” Een professor Levensbeschouwing die voortdurend pleit voor interlevensbeschouwelijk gesprek zou de dialoog niet aangaan? Ik had moeite om dat te geloven. Vandaar dat ik bleef werken aan een pamflet over godsdienstonderwijs (lees het hier en sluit je eventueel aan bij de meer dan duizend ondertekenaars tot nu toe). Daarin wordt weliswaar soms scherpe kritiek geformuleerd op uitlatingen van Loobuyck en anderen, maar wordt ook opgeroepen tot dialoog. Filosofen als Loobuyck zijn ook gewoon dat hun opvattingen bekritiseerd worden, vaak in de soms scherpe stijl die ze zelf graag gebruiken, dus ook daarin zag ik geen graten. Bovendien communiceert Loobuyck zelf graag via sociale media, dus een openbare oproep tot dialoog, via die media, zou hij ook wel kunnen smaken. Dacht ik.

Maar wat blijkt nu? Loobuyck slaat aan het twitteren over in plaats van het rechtstreekse gesprek aan te gaan met. Er zijn er op deze wereld nog die verwoed aan het twitteren slaan zodra hun opvattingen worden bekritiseerd.

Toen ik hoorde dat Loobuyck aan het twitteren was geslagen, liet ik alle hoop nog niet varen. Een professor levensbeschouwing die voortdurend pleit voor interlevensbeschouwelijk gesprek zou wel op een eerlijke manier reageren, en niet onmiddellijk de kritiek op zijn opvattingen en die van anderen valselijk “framen”. Ik nam even een kijkje en stelde echter het volgende vast.

In het pamflet schrijf ik:

“De lijken van de slachtoffers waren amper koud of De Ceulaer uitte zijn wens [om de levensbeschouwelijke kooplieden uit de scholen te ranselen] opnieuw naar aanleiding van de aanslag op Charlie Hebdo. Op de website van Knack (13 januari 2015) fulmineerde hij tegen een Vlaams onderwijsbeleid dat al te lang te tolerant zou zijn geweest tegenover zogezegde aantastingen van een universele moraal.”

Bij een twitterende Patrick Loobuyck wordt dat:

“Voor de goede orde, het stuk van @jdceulaer verscheen helemaal niet naar aanleiding van de aanslagen.”

Het is blijkbaar moeilijk om de nuance te vatten. Het is nochtans een feit dat De Ceulaer zijn artikel opnieuw lanceerde naar aanleiding van de aanslag op Charlie Hebdo, en dat hij zowel op radio en tv in die periode het pleidooi uit het artikel herhaalde. Dat woord “opnieuw” wordt blijkbaar moeilijk in rekening gebracht. Ook de datum waarop het artikel van De Ceulaer inderdaad “opnieuw” verscheen, 13 januari 2015, 6 dagen na de aanslag op Charlie Hebdo, is niet toevallig. En dan is er nog die vermaledijde begeleidende tekst van de Knack-redactie bij het artikel:

“Naar aanleiding van de jihadistische aanslagen in en rond Parijs pleitte Knack-journalist Joël De Ceulaer in het Radio 1-programma Hautekiet voor de afschaffing van levensbeschouwelijke schoolvakken. Herlees hier de ‘Lastpost’ die hij daarover schreef in Knack van 5 november 2014.”

Joël De Ceulaer opnieuw pamflet Godsdienst met of zonder LEF

In het pamflet schrijf ik:

“Patrick Loobuyck, zowat de architect van het vak LEF, is een van de kampioenen in de verspreiding van foutieve informatie over het vak rooms-katholieke godsdienst. Ofwel komt dat voort uit oprechte onwetendheid, ofwel uit een bewuste strategie. Valse Messiassen creëren altijd eerst een voorheen onbestaand probleem om zich vervolgens als redders te profileren en een eigen ideologische agenda door te drukken.”

Bij een twitterende Patrick Loobuyck wordt dat:

“Wie vindt dat @PLoobuyck een valse messias is, kan hier op @ThomasRKG het pamflet tekenen.”

Alweer is het blijkbaar moeilijk om de nuance te vatten. Als zijn misvattingen over het godsdienstonderwijs voortkomen uit oprechte onwetendheid, moet Loobuyck zich natuurlijk niet aangesproken voelen wat betreft die zin over valse messiassen. Loobuyck kan wel degelijk de dialoog aangaan op een zelfkritische manier en toegeven dat hij zich bijvoorbeeld heeft vergist over de huidige leerplannen en de handboeken voor godsdienst, maar dat hij zich geenszins bewust was van die vergissing. Loobuyck kiest ervoor om dat niet te doen. Dat is zijn goed recht, maar het bevestigt vooralsnog dat hij liever tendentieus twittert dan voor een face to face dialoog te kiezen.

In het pamflet schrijf ik:

“Een andere bekende lobbyist voor het vak LEF, Maarten Boudry, nemen we zijn soms ronduit dwaze beweringen over theologie en theologen minder kwalijk (hij is geen godsdienstwetenschapper), hoewel…”

Bij een twitterende Patrick Loobuyck wordt dat:

“Wie vindt dat @mboudry een dwaze lobbyist is, kan hier op @ThomasRKG het pamflet tekenen.”

Blijkbaar is het problematisch om aantoonbaar onjuiste opvattingen “dwaas” te noemen, en denkt filosoof Loobuyck dat je een persoon karakteriseert als je iets zegt over een aantoonbaar onjuiste opvatting van die persoon.

Beste Patrick,

Ik kan alleen voor mezelf spreken, maar ondanks de waarschuwingen die ik kreeg en de bevestiging die je tot nu toe gaf voor die waarschuwingen, blijf ik geloven in jou. Je bent een voorvechter van de dialoog, en dus neem ik aan dat je het waardevoller vindt om uiteindelijk het rechtstreekse gesprek aan te gaan. Als je dan toch twittertijd en –aandacht besteedt aan het pamflet, zou je dan niet liever – filosoof zijnde – aan tafel gaan zitten? Communiceren kan ook gemakkelijk zijn in deze internettijden, en ook eerlijker. Wat denk je, zou je niet aan tafel willen schuiven met enkele van je criticasters en goede vrienden, eventueel met een goed glas (en gebroken brood), zodat we allemaal samen de zelfgenoegzaamheid van ons eigen clubje kunnen doorbreken?

Ik wil je een hand geven, beste Patrick, en ik steek het uit. Ik weet het, je kan het altijd weigeren en blijven spreken “over” in plaats van “met”, maar waarom zou je dat doen als een veel aangenamer scenario mogelijk is? Laten we met z’n allen de empathie aan de dag leggen om ons te verplaatsen in de positie van de ander.

Alleszins beste groeten!

Patrick Loobuyck twitter over pamflet Godsdienst met of zonder LEF

POST SCRIPTUM

Eén van de beproefde strategieën om de dialoog te weigeren, is de verantwoordelijkheid daarvoor bij “de andere partij” te leggen. Je krijgt dan van die redeneringen als: “Omdat de andere partij zus of zo reageert, kan of wil ik de dialoog niet aangaan.”

Op die manier tracht je natuurlijk je eigen aandeel en verantwoordelijkheid in het al dan niet lukken van de dialoog te ontlopen. Het is geweten dat op die manier conflicten in stand worden gehouden.

Kennelijk hebben professoren die zich specialiseren in de “dialoog” soms nog iets te leren over “eigen verantwoordelijkheid in de dialoog”. Patrick Loobuyck twittert, alweer (jammer en stilaan grotesk), bijvoorbeeld het volgende naar aanleiding van het voorgaande (mails komen blijkbaar niet aan):

Patrick Loobuyck weigert dialoog

Patrick Loobuyck bevestigt op dit moment:

1) dat hij de dialoog niet op een eerlijke manier wenst te voeren

2) dat hij zijn eigen aandeel en verantwoordelijkheid in het mislukken van de dialoog tracht te ontlopen

Is er angst voor de dialoog? En mogen al de mensen die zich solidair verklaarden met de oproep tot dialoog (onder wie atheïsten, agnosten, gelovigen van verschillende gezindte en mensen uit alle geledingen van het levensbeschouwelijke onderwijsveld – van studenten tot professoren) nog verwachten dat Patrick Loobuyck “aan tafel schuift”?

Het is trouwens niet de eerste keer dat Loobuyck, via de openbare media die hij zelf vaak gebruikt om te communiceren, is opgeroepen tot dialoog, en meestal gebeurde dat op een vriendelijke manier. Zie bijvoorbeeld:

Open brief aan Patrick Loobuyck en de pleitbezorgers van LEF

Op “hardere” taal wordt wel gereageerd met een tweet (en waarschijnlijk is dat normaal, des mensen):

Het fascisme van antireligieuze utopisten

POST POST SCRIPTUM (OF HOE EEN MENS ZICH IN BOCHTEN BLIJFT WRINGEN)

Er wordt getwitterd. Er wordt gefacebookt. Patrick Loobuyck postte nog het volgende:

Kort enkele zaken over het pamflet van leerkrachten rooms-katholieke godsdienst (zie fb-post 2 juni, https://www.kuleuven.be/…/godsdienst-met-of-zonder-lef-pam…/ ), waarom ik het onheus tendentieus vind en eerder gericht op verdachtmaking dan op inhoudelijk gesprek:
– LEF is in de kern een pleidooi voor eindtermen levensbeschouwelijke, democratische en morele geletterdheid en filosofie. Hierover in het pamflet geen woord.
– Waarom wordt Maarten Boudry erbij gehaald? Hij heeft zich bij mijn weten nog niet enorm ingespannen of geprofileerd inzake LEF. Hij was ook geen lid van de LEFvzw. Waarom hem dan een lobbyist noemen voor LEF? Hij wordt erbij gehaald om het Pollefeyt-frame te bevestigen dat LEF een atheïstisch, ideologisch vak zou zijn. O.a. https://doorbraak.be/intellectuelen-maatschappelijk-debat-…/
– Joël De Ceulaer schreef zijn stuk waarnaar verwezen wordt vanuit een persoonlijke ervaring, eerste semester 2014. LastPost was steeds in een typerende scherpe stijl geschreven. Er wordt in zijn stuk overigens geen melding gemaakt van LEF, ik denk zelfs dat hij toen niet eens op de hoogte was van het bestaan van het LEF-idee – maar dat zou je hem moeten vragen. Kortom het stuk heeft als dusdanig niets met LEF te maken. http://www.knack.be/…/wordt-het…/article-opinion-524885.html
– Dat Hautekiet na de aanslagen een uitzending doet over de levensbeschouwelijke vakken, daar hebben De Ceulaer noch Loobuyck iets mee te maken. Na de aanslagen werden in heel wat officiële scholen de aparte levensbeschouwelijke vakken opgeschort en organiseerde men overleg en dialoog over de vakken heen. Dat vonden de media nieuwswaardig en het deed hen denken aan mijn ideeën. Bovendien had iedereen plots de mond vol van het belang van democratische vrijheden, waarden en uitgangspunten. Vandaar. https://radio1.be/moeten-alle-levensbeschouwelijke-schoolva… [Dat het stukje van De Ceulaer dan nog eens op de knackwebsite is verschenen, heeft denk ik ook niets met hem te maken (hij was op die datum al bij De Morgen), maar zal een redactiekeuze geweest zijn van Knack. Ook dat zou je hem eens moeten vragen]. Kortom, goed geprobeerd, maar het heeft niets met lijkenpikken te maken.
– “laten zien met welke bril je kijkt, tenminste als je een totalitaire tendens in je denken wil vermijden”. Nog zo’n mooie beschuldiging: zet LEF bij het totalitaire denken en we kunnen er met zijn allen tegen zijn. De bril van waaruit LEF wordt gegeven en verdedigd is die van de academische discipline van de religiestudie. De ideologische bril, zo je wil, is die van het politiek liberalisme à la Rawls. Dit is net het tegenovergestelde van totalitair denken overigens. Bovendien is daar nooit een geheim van gemaakt. Lees in dit verband Samenleven met gezond verstand en het LEF-boekje. Zij die beweren dat ik mijn achterliggend denkkader niet expliciteer willen ofwel niet lezen ofwel gratuit beschuldigen. En als je niet wil lezen, hou je dan tenminste aan de NIVEA-regel: Niet Invullen Voor Een Ander. https://www.polis.be/samenleven-met-gezond-verstand.html http://www.aspeditions.be/…/meer-lef-in-het-onder…/15034.htm
– “Wie even tijd neemt om de handboeken rooms-katholieke godsdienst te bekijken bijvoorbeeld, ziet al snel dat religie en met name het christendom er zeer gefilterd wordt gepresenteerd.” http://www.knack.be/…/jongeren-…/article-opinion-623745.html Daar blijf ik bij, op basis van de handboeken Caleidoscoop (Wolters/Plantyn) en Meander (Pelckmans). De handboeken brengen een theologisch gekleurd verhaal. Religie wordt onvoldoende vanuit het perspectief van religious studies bekeken. Bij de islamhandboeken is dat trouwens nog meer het geval. Dat is nog voornamelijk echt teaching into religion. Maar zoals ik in datzelfde stuk ook schrijf: de levensbeschouwelijke vakken staan op dat punt recht in hun schoenen. Ze doen waarvoor ze bedoeld zijn. Het stuk is geen aanval op de vakken, maar een appel aan de overheid. Het is de Vlaamse overheid die in gebreke blijft door geen eindtermen te willen formuleren waardoor het wetenschappelijk-kritisch denken over levensbeschouwing en het buitenperspectief dat de religiestudie biedt niet voor iedereen gegarandeerd zijn. De eindtermen waar LEF voor staat sluiten niet uit dat er in andere vakken wel een theologisch verhaal gebracht wordt. Er is van bij het begin ook steeds gezegd dat LEF een rooms-katholiek godsdienstvak (bv. op katholieke scholen) in principe niet hoeft uit te sluiten. Zie oa https://www.demorgen.be/…/lef-voor-de-burgers-van-morgen-b…/ Wat er met de bestaande levensbeschouwelijke vakken moet gebeuren is op zich een aparte discussie. En om die in Vlaanderen ten gronde te kunnen voeren, halen we de levensbeschouwelijke vakken best terug uit de grondwet (waar ze pas sinds 1988 zijn in opgenomen, art. 24). http://www.knack.be/…/de-neutr…/article-longread-679199.html
– Tot slot wat de dialoog betreft. Er zijn mensen die met me in dialoog willen gaan en me daarvoor eenvoudig een vriendelijk uitnodigende mail sturen. Ik weiger normaal geen gesprekken en was bijvoorbeeld ook al te gast bij een overlegmoment van de inspectie rooms-katholieke godsdienst, op katholieke dialoogscholen, etc. Wie echter denkt te kunnen uitnodigen tot dialoog door handtekeningen te verzamelen voor een tendentieus pamflet met verdachtmakingen… Tja.
Op zijn blog reageert de initiatiefnemer (die ik overigens niet ken, ook niet vanop sociale media) ondertussen met opnieuw verdachtmakingen. https://mimeticmargins.com/…/het-ware-gelaat-van-patrick-l…/ “Er zijn er op deze wereld nog die verwoed aan het twitteren slaan zodra hun opvattingen worden bekritiseerd.” Maw: Loobuyck = Francken/Trump?
Jezus…

Enfin, voor de rest, altijd bereid om van gedachten te wisselen. Mijn mailadres staat online.

EEN ANTWOORD:

De meer dan 1000 ondertekenaars van het pamflet “Godsdienst met of zonder LEF?” tot nu toe (onder wie atheïsten, agnosten en gelovigen van verschillende gezindte, alsook mensen uit het hele levensbeschouwelijke onderwijsveld, van studenten tot professoren) mogen hopelijk stilaan een minder krampachtige reactie verwachten op de uitnodiging tot dialoog – met leerkrachten RKG en anderen. Een antwoord op het zoveelste Facebook-bericht van Patrick Loobuyck, punt per punt:

1) Het pamflet gaat niet over LEF, maar over hoe het vak RKG vandaag wordt geconcipieerd. Vandaar de vraag op het einde van het pamflet aan de voorstanders van LEF in hoeverre LEF beantwoordt aan de betrachtingen van het huidige vak RKG. Als dat helemaal duidelijk was, dan zou die vraag niet worden gesteld.

2) Op 30 november 2011 was Maarten Boudry één van de ondertekenaars van een pleidooi voor LEF in de krant De Morgen, getiteld “LEF voor de burgers van morgen”. Zie: https://www.demorgen.be/…/lef-voor-de-burgers-van-morgen-b…/

3) Het is blijkbaar de schuld van onder andere Knack dat het stuk van De Ceulaer over levensbeschouwelijk onderwijs verkeerdelijk “geframed” werd? Je kan lezers niet verwijten dat ze lezen wat ze lezen, met name:

“Naar aanleiding van de jihadistische aanslagen in en rond Parijs pleitte Knack-journalist Joël De Ceulaer in het Radio 1-programma Hautekiet voor de afschaffing van levensbeschouwelijke schoolvakken. Herlees hier de ‘Lastpost’ die hij daarover schreef in Knack van 5 november 2014.”

Bovendien verscheen hij in diezelfde week na de aanslagen op Charlie Hebdo ook nog eens in Reyers Laat, in een discussie met Mieke Van Hecke die als titel meekreeg: “Wat doen we met Allah en God op school?”

Dat zijn tendentieuze aankondigingen en titels van Knack en van de VRT. Je kan het lezers, luisteraars en kijkers niet kwalijk nemen dat ze het debat dan ook in die context plaatsen, zeker als Joël De Ceulaer zelf daar geen probleem van blijkt te maken op dat moment.

In ieder geval heeft een actuele voorstander van LEF in een niet zo ver verleden de pleidooien gevoerd die hij heeft gevoerd.

4) Over “laten zien met welke bril je kijkt om een totalitaire tendens te vermijden…” Het is veel mensen vooralsnog onduidelijk hoe “neutraliteit” wordt ingevuld door LEF. Je antwoordt: “De bril van waaruit LEF wordt gegeven en verdedigd is die van de academische discipline van de religiestudie. De ideologische bril, zo je wil, is die van het politiek liberalisme à la Rawls.”

Dat is niet neutraal, dus waarom zou je dat woord nog gebruiken? Bovendien kent “de academische studie van de religiestudie”, zoals elke menswetenschap, een waaier van theoretische uitgangspunten en “brillen”. Ook daarover kan meer duidelijkheid komen. Overigens vertrekt het vak RKG ook van dergelijke religiestudie.

5) Over de handboeken zijn we het fundamenteel oneens. We kunnen samen bijvoorbeeld het handboek Caleidoscoop (of een opvolger daarvan) eens grondig bekijken. In het pamflet wordt aangegeven op welke manier Caleidoscoop een aantal van je aantijgingen omtrent handboeken weerlegt. Bovendien poneer je in het aangehaalde artikel dat “godsdienst op erg gespannen voet staat met de huidige wetenschappelijke bevindingen”. Dat is niet juist. Caleidoscoop laat zien welke opvattingen over godsdienst leiden tot conflicten met wetenschap en welke niet. Omdat voorstanders van LEF de afgelopen jaren uiteenlopende standpunten hebben geuit in de media (soms werd gesproken over “afschaffing”), is het niet altijd even duidelijk op welke manier het vak RKG nog een plaats krijgt naast LEF – standaard in katholieke scholen, of via “gasturen”, of in sommige katholieke scholen wel en andere niet, of na een herziening van de netten, etc.?

6) Jij bent zelf verantwoordelijk voor het al dan niet aangaan van de dialoog op basis van wat je een “verdacht-makend pamflet” noemt. Hierboven is enige verduidelijking geschetst voor je vragen en bedenkingen. Wat bijvoorbeeld wordt geschreven over Boudry, gaat over hemzelf en moet jij niet voor je rekening nemen. Maar het is een feit dat voor de buitenwereld iemand natuurlijk wordt geassocieerd met LEF als hij een pleidooi van academici voor LEF in De Morgen tekent. Is het zo vreemd dat lezers Boudry als voorstander van LEF zien dan?

7) Mijn opmerking over “verwoed twitteren” is in de eerste plaats algemeen. Velen twitteren verwoed tegenwoordig. Dat jij jezelf vergelijkt met Trump en Francken, is voor jouw rekening. Het pamflet telt 6 bladzijden. Het gros daarvan gaat helemaal niet over Patrick Loobuyck, zelfs niet over LEF als dusdanig (vandaar de vragen op het einde, naar verduidelijking). Het pamflet verduidelijkt, nogmaals, hoe RKG vandaag is geconcipieerd en wil vanuit het wegwerken van een aantal misvattingen de dialoog aangaan over de toekomst van het levensbeschouwelijk onderwijs.

Het is overigens fijn om te zien dat na het getwitter de aandacht voor mailverkeer komt. We mailen elkaar. Dat is hoopgevend. De polariserende mediastorm, van beide kanten, die in deze tijden een normale fase lijkt, gaat liggen.

The Fascism of Anti-religious Utopians

[KLIK HIER VOOR NEDERLANDSTALIGE VERSIE]

1.Right and Left united against “evil religion”, the common scapegoat enemy

“The Qur’an is a licence to kill.”

Filip Dewinter KoranThese words come from Filip Dewinter, one of the leading members of far-right political party Vlaams Belang, who spoke during a session of Belgium’s federal parliament (January 22, 2015).

Dewinter sounds a lot like the members of Islamic State (IS) whose conclusion on the issue of beheadings drawn from their reading of the Qur’an goes as follows:

“The Qur’an justifies these killings.”

It seems a bit ironic, but Dewinter and the members of Islamic State actually agree on the so-called “true nature of Islam”. Dewinter literally echoes the words of Hussein bin Mahmoud, a Jihadi cleric, who said (from an article posted August 21, 2014 on the Shumoukh Al-Islam forum):

Islam-Behead-Infidels“Islam is a religion of power, fighting, jihad, beheading and bloodshed.” 

For some it’s a small step to go from this so-called “true, violent nature of Islam” to the so-called “true, violent nature of religion in general”. That’s in fact an even more extreme version of Dewinter’s discourse and, once again ironically, if Dewinter would deliver that statement he would find some allies on the far-left side of the political spectrum (heir to Marx’s idea that “religion is the opium of the people”). As the French would say, eventually Les extrêmes se touchent”, the extremes meet one another.

In fact, many atheists today believe (hmm, “atheists believe…”), whether from the political “right” or “left”, that “religion must die for mankind to live” (Bill Maher in the mockumentary Religulous). Yet many of them claim to nevertheless have respect for people who believe in God, although some of them make a distinction between “respecting the people” (for instance Muslims) and “disrespecting their belief” (for instance Islam – And then you get things like: “I’m not saying you, as a Muslim, are violent, I’m saying Islam is violent!”). That’s a bit like some Catholics who say that they don’t have any problems with homosexuals, only with homosexuality (“I’m not saying you are perverted, I’m saying your sexuality is!”). For more on this analogy, see below (chapter 4 of this post).

religion is to blameAnyway, as René Girard points out in his mimetic theory, to sacrifice what is considered to bring about violent mayhem – a “scapegoat” – is a mechanism as old as humanity itself. In the words of Karen Armstrong:

As one who speaks on religion, I constantly hear how cruel and aggressive it has been, a view that, eerily, is expressed in the same way almost every time: “Religion has been the cause of all the major wars in history.” I have heard this sentence recited like a mantra by American commentators and psychiatrists, London taxi drivers and Oxford academics. It is an odd remark. Obviously the two world wars were not fought on account of religion . . . Experts in political violence or terrorism insist that people commit atrocities for a complex range of reasons. Yet so indelible is the aggressive image of religious faith in our secular consciousness that we routinely load the violent sins of the 20th century on to the back of “religion” and drive it out into the political wilderness.

2. Mimetic doubling of religious fascism by some (“liberal”) humanists

Our ancestors attributed all sorts of violence to the gods or, more generally speaking, “a sacred realm”. In order to prevent “the wrath of the gods” – experienced in violent rivalry tearing a community apart, but also in the violence of a pandemic or a natural disaster – and receive “peace and order from the gods”, ancient cultures held on to different systems of taboos and rituals. The taboos on violence and the things that were considered to bring about violence could only be transgressed in rituals and sacrificial rituals (which included wars and ceremonial battles). The ritualistic violence of sacrifices, ceremonial battles and wars was considered permissible and necessary violence, sanctioned by the gods, and ultimately aimed at the establishment of a new peace and order. In short, sacrifice – “the good of a stabilized violence” – was considered necessary to expel “the evil of destabilizing violent mayhem”.

Some atheists, dreaming of a “non-religious” world, might pat themselves on the back now and point to the backward nature of the religiously motivated sacrifices by Islamic State:

• Clearly the sacrificial violence of Islamic State (whether suicidal or aimed at others) is primitive and barbaric, rooted in a pre-modern world-view when people could still believe that violence comes from a non-human realm, from a divine or sacred realm.

In short, according to Islamic State, God is violent (although he can grant us peace as well, if we are willing to live according to his rules).

• By using God as a justification for sacrifices the members of Islamic State cowardly try to avoid their own responsibility and accountability for the violent acts they commit. Moreover, the members of Islamic State make themselves dependent on a set of so-called divine rules (sharia), unable to even take responsibility for their own lives as a whole.

In short, the members of Islamic State use God as a scapegoat, blaming God for the violence they commit themselves.

In this regard one would expect that atheists see religion for what it is – at least in this context: religious beliefs and practices are (imaginary) answers to the problem of human violence. Religion is a consequence of the need to deal with our own (tendencies towards) violence. Sure many “islamists” in Europe grew up without religion, or without the religion of their parents (hence the generation gap between some Muslim parents and their radicalized children). The sudden “conversion” of young people in Europe and their violent opinions on Islam can therefore indeed be understood as a consequence of certain frustrations and aggressive tendencies, more than as a cause of those frustrations and aggressive tendencies. The atheist analysis of religiously motivated violence should therefore read as follows:

• In case human beings use violence, this violence comes from a human realm. Violence is not divine or sacred, it is human.

In short, according to atheism, humans are violent (although we can be peaceful as well, of course).

• Atheists claim that God does not exist. A creature that does not exist, cannot be responsible for anything, let alone for the violent acts performed by humans themselves. Humans cannot blame anything other than themselves for violence.

In short, according to atheists, humans carry responsibility for violence.

However, a strange thing occurs in some atheist quarters. The analysis of religiously motivated violence often goes like this:

Gods don't kill people• In case religious people use violence, it is caused by their religion. Since no man is born with a religion, it is clear that the roots of religiously motivated violence lie outside man [as if religion comes from Mars or something, as if religion is alien to (“the true nature of”) man?!]. Of course, it’s true as well that no man is born with any particular language, but the big difference is that we need languages to communicate and work together in order to survive, while we don’t need religion – on the contrary, religion might prevent the survival of the human race! [Note: to determine the value of something by measuring its supposed “usefulness” is not “neutral”, it’s already dependent on a certain outlook on life or world-view].

In short, following this type of reasoning, religion is violent.

According to some atheists, religion is not a consequence of man’s violent tendencies. On the contrary, religion is one of the main causes of man’s violence. Human violence does not cause religion or the need for religious justifications. It’s the other way around: religion causes human violence.

In short, according to some atheists, religion is to blame for violence.

evil-twinThere is a striking resemblance between the way in which some religious fanatics view the reality of religiously motivated violence and the views of some atheists. In the words of René Girard, some atheists are imitative twins or mimetic doubles to their intolerant religious counterparts.

Both groups believe that the roots of violence lie in a realm which somewhat transcends humans (a supernatural or perverted realm respectively). “God orders violence.” Or, “religion causes violence”.

Both groups also share a common view on how to achieve a peaceful world: humans should live according to their “true” nature.

The members of Islamic State believe that humans who live without belief in God (or, more extreme even, without belief in the “true” God) invoke the “violent wrath of God”. Thus peace is only possible if the “infidels” are willing to sacrifice their pagan or secular opinions and lifestyle, and convert to God. If they are unwilling to sacrifice their sinful way of life, they should be sacrificed in order to prevent more “violent wrath of God”.

Some atheists believe that humans who live with belief in God are sustaining some of the major conditions that invoke violence. In the words of Bill Maher (again from his mockumentary Religulous):

Religion is dangerous… This is why rational people, anti-religionists, must end their timidity and come out of the closet and assert themselves. And those who consider themselves only moderately religious really need to look in the mirror and realize that the solace and comfort that religion brings you actually comes at a terrible price.

sam harris religion is dangerous

Thus peace is only possible if “theists” are willing to sacrifice their barbaric and primitive opinions and lifestyle, and convert to atheism. After all, according to these atheists, no human being is born with a religion, hence the truly “natural” state of man is non-religious. Note: the zealous advocates of an “Enlightened Reason” that is supposedly very different from “all those fear-rooted religions” constantly refer to “the dangers of religion”. Quite ironic. Ah, well…

Sam Harris fear

3. The Fascism of Anti-religious Utopians – Joël De Ceulaer joins Filip Dewinter

The atheist camp might point to a difference that still seems to exist between “theists” and “atheists”. Although some atheists ask theists to consider abandoning their beliefs, they don’t use any violence against people. At best they use “verbal violence” against “weird ideas” or “weird behaviors” – you know, again, this is analogous to some Catholics who tolerate gay people while condemning homosexuality. They don’t sacrifice people, unlike some theists. Some regard this as a confirmation of their claim that it is really religion that drives people to violence. Moreover, most atheists are able to tolerate religious people, even if their religion is the cause of so much violence! Surely, atheism leads to a better, more tolerant world, no?

The so-called “humanist” atheist tolerance towards “theists” often comes across a bit strange. The atheist who stresses that the belief of his fellow man “is not a problem” to him actually implies that “this could be an issue in normal circumstances”. As if it’s not self-evident. As if the atheist is in the superior position from which he grants the theist the right to be who he is or wants to be. What if people who claim tolerance towards gay people would stress that they don’t have any problems with gay people every time they meet someone who is gay? A bit odd…

But, oh, I forgot to mention other signs of tolerance among atheists. Many of them have no problem whatsoever to attend Turkish restaurants run by Muslims. Also, many atheists already paid a visit to a mosque. Of course none of them would consider conversion to Islam a reasonable option, but look, even if they know that they are in the superior, more progressed and enlightened position, they still take the time to get to know a little bit more about a “less advanced” culture.

Joel De Ceulaer Patrick Loobuyck Jan HautekietDespite the seeming tolerance, intolerance towards religious people is never far in some atheist quarters. In the wake of the terrorist attacks on Charlie Hebdo, Belgian journalist Joël De Ceulaer expands the Islamophobia of Filip Dewinter to religiophobia. Unlike Dewinter, who still somewhat tried to make a distinction between the Qur’an and Muslims, De Ceulaer immediately becomes personal. The journalist and his ideological friends want to “get rid of all merchants of religion and other world-views” in Belgian schools and replace their respective curricula by one, supposedly “neutral” curriculum on “world-views, ethics and philosophy” (Dutch: “LEF – Levensbeschouwingen, Ethiek, Filosofie”), taught by “neutral” teachers. It’s still not clear what a “neutral” use of rationality and science to study different world-views actually looks like, but De Ceulaer (interviewed on Belgian television program Reyers Laat, January 19, 2015) is convinced that:

“It is a train that cannot be stopped.”

Wow. A neutral curriculum as an antidote to the violence of religious fanatics. It seems De Ceulaer is one of those utopistic atheists John Gray writes about in an article for The New Statesman (October 1, 2014):

The idea that religion is fading away has been replaced in conventional wisdom by the notion that religion lies behind most of the world’s conflicts. Many among the present crop of atheists hold both ideas at the same time. They will fulminate against religion, declaring that it is responsible for much of the violence of the present time, then a moment later tell you with equally dogmatic fervour that religion is in rapid decline. Of course it’s a mistake to expect logic from rationalists. More than anything else, the evangelical atheism of recent years is a symptom of moral panic. Worldwide secularisation, which was believed to be an integral part of the process of becoming modern, shows no signs of happening. Quite the contrary: in much of the world, religion is in the ascendant. For many people the result is a condition of acute cognitive dissonance.

As I already mentioned, both religious and anti-religious fanatics claim that religiously motivated violence is ultimately rooted in a realm that transcends human nature (a supernatural or alienating/perverted realm respectively). Both camps also claim to have access to “The Truth”. The members of Islamic State claim to possess the source of full knowledge (that is, within the limits of human possibilities) of “what’s true” and “what’s right”, revealed to them in the Qur’an. De Ceulaer and his lobbyists also claim to possess the source of full knowledge (again, within the limits of human possibilities) of “what’s true” and “what’s right”, namely reason and science.

In short, both religious and anti-religious fanatics are convinced that they can occupy a viewpoint which transcends “all particular viewpoints”. Call it Divine, call it Neutral – I call it Totalitarian and Idolatrous, implying the self-divinization of Man and the disappearance of any true belief in a transcendent realm. One can expect OBJECTIVITY from teachers of religion and world-views, NOT NEUTRALITY. Atheist, Buddhist, Christian or Islamic teachers who present Christianity from the viewpoints of, say, Karl Rahner, George Coyne or James Alison (all Catholic theologians) will tell similar things to their students if they’re objective. They will be able to confront those views with the views of fundamentalists like Jerry Falwell and Pat Robertson. With the views of past Catholics like Benedict of Nursia, Francis of Assisi or Ignatius of Loyola. They will be able to point to similarities and differences. They will also create the possibility of a dialogue with the perspectives and cultural background of their students. A so-called “DIVINE” or “NEUTRAL” viewpoint does not call for dialogue. It demands to be accepted without any discussion, and is a form of mind control or brainwashing.

merchants of religionI’m one of those so-called “merchants” De Ceulaer refers to. What am I selling, according to him? Lies – maybe even deliberately? Violence? When will I be replaced by a colleague who teaches from the “neutral”, state-imposed viewpoint? Clearly, this has to be done – and I will give De Ceulaer one more reason to demonize the “merchants” – because I will never ever claim or agree to speak from a so-called “neutral” perspective. That would be the biggest lie! I’m trying to teach what Christianity is all about from a Catholic perspective (“a”, not “the”). This should enable my students to form their own opinions on Catholicism, but also on other types of Christianity, and other religions and world-views, because I’m able to point to differences and similarities from my particular perspective. Rest assured, it is not my task to try to convert people to Catholicism, it is my task to enable them to form their own opinions on things they very often know nothing about.

While I wait for De Ceulaer’s unstoppable train of “a state-imposed neutral viewpoint” (I thought we were passed the violence – indeed! – of totalitarian atheist regimes in Europe), there’s another train coming as well. De Ceulaer’s words inadvertently made me think of a statement by Islamist preacher Anjem Choudary, who was interviewed by CNN-host Brian Stelter (on the August 31, 2014 edition of the program Reliable Sources):

“I believe that the Sharia is the best way of life. I believe that one day it will come to America and the rest of the world.”

Apparently we are living in “end times”.

The apocalyptic battle is on. Which train will win?

 freedom of speech megaphone

4. Some more words on the religion/homosexuality analogy

Some atheists say:

“No man is born religiously, religion is a perversion of human nature.”

Note: some argue that the inclination to believe in God can be situated in the brain – since when are brains “unnatural”? Of course, it is not because something is “natural” that it is “good” – maybe pedophilia is also a natural inclination, that doesn’t mean it’s good. It is quite funny, though, how some atheists argue that homosexuality should be allowed because of a “gay gene”, while at the same time they argue that theists should no longer allow their faith because of a “God gene”.

Some religious people (but there are atheists as well who think like this) say:

“No man is born gay, homosexuality is a perversion of human nature.”

Well, of course no one is born with a particular gay partner and a particular way to experience his homosexuality, but the homosexual inclination is there. And no, lovingly or passionately talking about a partner is not synonymous with an attempt to convince other people that they should also start an intense relationship with that partner. They’re still free to choose their own partners, but at least they get a testimony on what it means to be in a relationship with someone.

Are there homosexuals with a distorted, disrespectful sexual life (disrespectful towards other gays)? Sure, like there are heterosexuals with a distorted sexuality; this doesn’t mean that homosexuality as such is a perversion.

Well, of course no one is born with a particular religion and a particular way to experience his sense of awe for what transcends human life (atheists have this spiritual experience as well as theists), but we could argue that a “religious inclination” is there. And no, lovingly or passionately talking about a religion is not synonymous with an attempt to convince other people that they should also start an intense relationship with that religion. They’re still free to choose their own religions, but at least they get a testimony on what it means to be religious.

Most sexual relationships don’t involve rape. The same reasoning goes for religion: most religious beliefs and conducts don’t involve violence. Of course, certain media and polarizing populists often don’t like “the ordinary” – they go for “the sensational”.

Are there religious people with a distorted, disrespectful religious life (disrespectful towards other people)? Sure, like there are atheists with a world-view that encourages disrespectful attitudes towards other people; this doesn’t mean that every religion or world-view is a perversion.

Anyway, some fundamentalist Christians blame homosexuals for some of the main evils in the world (click here for my previous post on this), like some atheists blame religious people (“people with gods kill people”) for some of the main evils in the world. That’s why De Ceulaer says: “Get rid of the merchants of religion in our schools!” As if we’re perverting the youth. This mirrors the reasoning of some religious fundamentalists who ask to “Get rid of the merchants of sexual perversion – homosexuality – in our schools!” As if gays are perverting the youth.

The paradox is that so-called “anti-religionists” create a new religious structure according to a scapegoat mechanism. However, there are enough spiritual minds (whether theist or atheist) who can free us from our scapegoating impulses (whether theist or atheist).

Conclusion:

Every ideological, non-spiritual religion its scapegoat, whether atheist or theist?