Gay & Muslim, Twice the Scapegoat

Who or what is to blame for the massacre at Pulse, a gay night club in Orlando, Florida (June 12, 2016)? Muslims? Religious people in general? Islam? Religion in general? Or just the twisted mindset of a troubled individual?

Omar Mateen, a 29 year old American Muslim of Afghan descent leaves 49 people dead and 53 injured after opening fire at Pulse, the gay night club he allegedly visited himself on a regular basis. He was eventually shot by the police. Being a regular visitor of the club, as well as his use of gay dating sites, suggest Mateen was gay himself. His ex-wife also made the claim that he was gay. So maybe it was ressentiment that drove him (for similar examples, click here)?

Whatever the case, there is no doubt that religion often advocates intolerance and hatred against LGBT people. Religious leaders past and present have discriminated against LGBT people. For instance, two days after the 9/11 terrorist attacks, Christian evangelicals Jerry Falwell and Pat Robertson blamed gays and lesbians, among other people, for the attacks (which they interpreted as “the wrath of God”). Jerry Falwell stated (for more on this, click here):

Muslim Lesbian Gay HappyI really believe that the pagans, and the abortionists, and the feminists, and the gays and the lesbians who are actively trying to make that an alternative lifestyle, the ACLU, People For the American Way – all of them who have tried to secularize America – I point the finger in their face and say “you helped this happen.”

In other words, some religious people hold LGBT people themselves responsible for the oppression and violence they have to endure, allegedly “because they don’t respect God and His laws”. Seen from the perspective of René Girard’s mimetic theory, this is a form of scapegoating: instead of taking responsibility for their own intolerant and sometimes violent attitude, the perpetrators of hate crimes blame the victims and even God for their own terrorist behavior.

The aversion to LGBT people and their sexuality by certain religious people is sometimes mirrored by an aversion to religion by certain “anti-theists”. In the words of Girard, this makes the latter doubles of their theist counterparts. Because religion is seen as one of the main causes of evil, hatred and violence in the world, certain people would rather eradicate religion, blaming religious people for fostering one of the main breeding grounds for evil, and thus start scapegoating themselves. Bill Maher, for example, in the mockumentary Religulous:

LGBT MuslimsThis is why rational people, anti-religionists, must end their timidity and come out of the closet and assert themselves. And those who consider themselves only moderately religious really need to look in the mirror and realize that the solace and comfort that religion brings you actually comes at a terrible price. […] If you belonged to a political party or a social club that was tied to as much bigotry, misogyny, homophobia, violence and sheer ignorance as religion is, you’d resign in protest. To do otherwise is to be an enabler, a Mafia wife, with the true devils of extremism that draw their legitimacy from the billions of their fellow travelers. If the world does come to an end here or wherever, or if it limps into the future, decimated by the effects of a religion-inspired nuclear terrorism, let’s remember what the real problem was: That we learned how to precipitate mass death before we got past the neurological disorder of wishing for it. That’s it. Grow up or die.

Well, seen from Bill Maher’s perspective, you’re in big trouble if you are gay and Muslim. You shouldn’t be surprised that you experience violence because being a Muslim, being religious is, in the words of Bill Maher, being “an enabler of homophobia and violence”. Once again the (potential) victim, in this case the gay Muslim, is held responsible, this time by so-called anti-religionists, for the violence the victim might have to endure.

In short, some people scapegoat people for being gay, others scapegoat people for being religious. Being gay and muslim means running the risk of being twice the scapegoat.

I am Gay and Muslim

From a spiritual perspective we are challenged to criticize ourselves by listening to the Voice of our (potential) Victim, by listening to the voice of the scapegoat, in order to become “the change we want to see”. Maybe “true Islam” is not a religion of bigotry, misogyny, homophobia and violence. Maybe “true Islam” is the religion of a “radical minority” that testifies to the Love of “the Merciful One”.

In the words of a gay Muslim man from the documentary I am Gay and Muslim:

No one has the right to tell me whether I’m a good Muslim or not.



To put things in perspective, an overview of mass shootings in the US of the last decades shows that most of the murderers didn’t need religion to get them to kill people. Some even hated religion. All they needed was easy access to guns and all too human characteristics played out in the wrong circumstances:

July 18, 1984: unemployed security guard James Oliver Huberty kills 21 people at a McDonald’s in San Ysidro, California. He is killed himself by a police sniper.

October 16, 1991: George Jo Hennard crashes his pickup into a Luby’s cafetaria and begins firing, killing 22 people before taking his own life.

April 20, 1999: Columbine High School students Eric Harris and Dylan Klebold kill 13 people before taking their own lives.

April 16, 2007: student Seung-hui Cho kills 32 people on Virginia Tech campus and eventually commits suicide.

April 3, 2009: Jiverly Voong kills 13 people when attacking Binghampton immigration center in New York state.

November 5, 2009: Major Nidal Malik Hasan, an Army psychiatrist, attacks Fort Hood in Texas and kills 13 people.

July 20, 2012: James Holmes kills 12 people in what became known as the Colorado cinema shooting, during the screening of the new Batman movie.

December 14, 2012: Adam Lanza kills 27 people, including himself, during an attack on Newtown school in Connecticut.

September 16, 2013: Aaron Alexis, a Navy contractor, kills 12 people at Washington Navy Yard.

June 18, 2015: Dylann Roof kills 9 people at Charleston prayer meeting.

December 2, 2015: Syed Farook and his wife Tashfeen Malik kill 14 people at a community centre in San Bernardino. They die in police shootout.

June 12, 2016: Omar Mateen kills 49 people and injures another 53 at a gay nightclub in Orlando, Florida.

no to homophobia islamophobia

Het fascisme* van antireligieuze utopisten (zoals Joël De Ceulaer)

[Deze post is een vertaling en herwerking van een vorige post, met name The Fascism of Anti-religious Utopians; ze kadert in de discussie over het vak LEF – klik hier voor meer artikels op de Thomas-website van de KU Leuven].

“Niemand wordt homoseksueel geboren. Homoseksualiteit is een pervertering van de menselijke natuur. Vandaag zijn er al genoeg problemen op het vlak van relatievorming en seksualiteit die onze samenleving ontwrichten. We moeten onze jeugd behoeden voor nog meer seksueel geweld. Wordt het daarom geen tijd dat wij de homoseksuele leraren uit onze scholen ranselen? Zij mogen onze jeugd niet langer corrumperen. Zeg hen: blijf met uw fikken van de ziel van mijn kind!”

Die redenering is wel eens te horen in veelal eerder rechtse kringen, al dan niet met een religieus sausje. In de nasleep van 9/11 zijn er in de Verenigde Staten zelfs fundamentalistische christenen die terroristische aanslagen beschouwen als “een straf van God” omdat de Amerikaanse samenleving te tolerant zou zijn tegenover “feministen, homo’s en lesbiennes” (dixit bijvoorbeeld Jerry Falwell, op 13 september 2001, in The 700 Club).

Wat mij betreft, wordt die manier van denken terecht bekritiseerd, en zeker ook als ze komt uit hoeken die zelf niet altijd een toonbeeld van seksuele ethiek blijken. Natuurlijk zullen er homoseksuelen zijn die zich, zoals ook sommige heteroseksuelen, bezondigen aan verkrachtingen en andere vormen van seksueel geweld, maar dat betekent niet dat homoseksualiteit op zich een perversie is. Terecht moeten we homoseksuelen in bescherming nemen tegen discriminerende maatregelen. Het homofobe uitgangspunt is bovendien sterk betwijfelbaar. In tegenstelling tot wat homofobe stemmen vaak beweren, is er hoogst waarschijnlijk wél een genetische aanleg voor homoseksualiteit. Dat homoseksuele neigingen genetisch zouden zijn, lijkt mij evenwel geen goed argument om te bepalen of homoseksualiteit geoorloofd is. Een gelijkaardige redenering gaat misschien op voor pedofilie, en dan zouden we, ondanks een eventueel biologische oorsprong, nog altijd besluiten dat deze vorm van seksualiteit moreel verwerpelijk is. In ieder geval zijn er voldoende andere morele en wettelijke criteria dan het biologische argument om de rechten van homoseksuelen te verdedigen. Er is dus hoop.

De vraag is of ook andere groepen in onze samenleving dezelfde hoop kunnen blijven koesteren. Recentelijk steekt volgende redenering meer en meer de kop op:

“Niemand wordt religieus geboren. Religie is een pervertering van de menselijke natuur. Vandaag zijn er al genoeg problemen op het vlak van religieus gemotiveerd geweld en fanatisme die onze samenleving ontwrichten. We moeten onze jeugd behoeden voor nog meer religieus geweld. Wordt het daarom geen tijd dat wij de levensbeschouwelijke kooplieden uit onze scholen ranselen? (Joël De Ceulaer op de website van Knack, 13 januari 2015). Zij mogen onze jeugd niet langer corrumperen. Zeg hen: blijf met uw fikken van de ziel van mijn kind! (De Ceulaer, ibid.).”

Patrick Loobuyck Joël De Ceulaer twitterJournalist Joël De Ceulaer en de zijnen stellen al enkele jaren expliciet de vraag om de levensbeschouwelijke vakken in onze scholen te vervangen door “één neutraal vak levensbeschouwing” (het fameuze LEF – “Levensbeschouwingen, Ethiek, Filosofie”), liefst gegeven door “neutrale leraren”. De lijken van de slachtoffers waren amper koud of De Ceulaer lanceerde die oproep opnieuw naar aanleiding van de aanslag op Charlie Hebdo. Daarmee gaat hij nog een stap verder dan de islamofobie waartoe Filip Dewinter (Vlaams Belang) onlangs weer wou aanzetten in de Kamer. Dewinter zwaaide met een Koran en noemde het boek “de reden van heel wat onheil”. Door zijn oproep voor een vak LEF in de context van islamistische terreurdreigingen te plaatsen, verbreedt De Ceulaer de islamofobie van Dewinter de facto tot een algemene religiefobie.

Zelf ben ik een van de “levensbeschouwelijke kooplieden” die De Ceulaer uit onze scholen wil “ranselen”. Ik zou hem en zijn ideologische bondgenoten graag een aantal bedenkingen voorleggen. Het is ten eerste betwijfelbaar of “religieuze neigingen” niet behoren tot onze natuur. Met name sommige atheïsten gewagen zelfs graag van een “God-gen” dat aan de oorsprong van religieuze gevoeligheden zou liggen. (Eigenaardig wel dat de veronderstelde genetische oorsprong van homoseksualiteit vaak als een argument pro gebruikt wordt, terwijl dat in het geval van religie vaak als een argument contra geldt.) Natuurlijk wordt niemand geboren met een particuliere religie of levensbeschouwing, zoals er ook geen homoseksueel geboren wordt met een particuliere partner, maar de mogelijkheid om een religieuze of seksuele gevoeligheid in een specifieke zin te cultiveren is van bij het begin – al dan niet genetisch – aan de mens gegeven (die gevoeligheden komen in ieder geval niet van Mars). Het contact, van kindsbeen af, met mensen die op een gezonde manier getuigen van hun levensbeschouwelijke verbintenissen kan een inspiratie vormen voor een eigen levensbeschouwelijke zoektocht. Zoals de getuigenis van liefde bij (al dan niet homoseksuele) koppels de eigen kijk op relaties van kinderen en jongeren vormt. Je wacht toch ook niet met het spreken van een bepaalde taal omdat je kind, zoals alle mensen, met talige mogelijkheden geboren wordt maar niet met “één specifieke taal”? Het is precies het intense, niet zelf gekozen contact met één taal dat je kind de vrijheid schenkt om ook andere talen te leren en eigen ideeën te ontwikkelen. Je moet je kind natuurlijk niet wijsmaken dat er geen andere talen zijn. Dat zou de feiten geweld aandoen.

Een levensbeschouwelijke cultuur is in wezen als een taal: geen doel op zich, maar een vertrekpunt dat mensen toelaat om in relatie te treden met een wereld die gekleurd wordt door een veelheid aan talen en culturen. Nu zou je kunnen argumenteren dat een taal nuttiger en daarom fundamenteler is dan een levensbeschouwelijke overtuiging, en op basis daarvan een intenser contact met één levensbeschouwelijk perspectief uit het onderwijs weren. Dat is een levensbeschouwelijke optie. Het belang of de waarde van iets laten afhangen van een vraag naar nut, is natuurlijk niet neutraal. Afgezien daarvan is er een steeds groter levensbeschouwelijk analfabetisme in onze samenleving dat eigen problemen met zich mee brengt. Als er dan toch een “nut” moet zijn voor een levensbeschouwelijk vak, ligt het misschien daar. Uit vele verhalen van islamistische “bekeerlingen” blijkt dat het vaak gaat om jongeren die nauwelijks een expliciet islamitische opvoeding kregen. Sommigen hebben zelfs helemaal geen contact met religie tot voor hun plotse bekering. Hun beleving van de Islam is dan ook eerder te begrijpen als het gevolg van bepaalde frustraties en gewelddadige neigingen dan dat ze er de oorzaak van zou zijn.

Tien jaar na 9/11 schreef de militante atheïst Sam Harris op zijn blog: “Vanuit onze onwetendheid, angst en hunker naar orde schiepen we de goden. En onwetendheid, angst en hunker houden ze bij ons.” Het wereldbeeld van religieuze fundamentalisten teert inderdaad op een mix van die menselijke eigenschappen. Het wereldbeeld van antireligieuze fanatici echter evenzeer. Beide groepen beantwoorden de utopische hunker naar orde door hun perspectief op de werkelijkheid te verabsoluteren en eigenlijk te vergeten dat het een perspectief is. De enen noemen hun standpunt “goddelijk”, de anderen “neutraal”, en dat is tweemaal gelogen. Je kan objectiviteit nastreven in levensbeschouwelijk onderwijs, maar geen neutraliteit. Je kan bijvoorbeeld van atheïstische, boeddhistische, christelijke of islamitische leraren verwachten dat ze een gelijkaardig verhaal vertellen als ze het christelijk geloof voorstellen vanuit het werk van Karl Rahner, George Coyne of James Alison – alle drie katholieke theologen. Of vanuit het denken van Ignatius van Loyola, Franciscus van Assisi of Benedictus van Nursia. Vervolgens kun je de dialoog aangaan met andere levensbeschouwelijke perspectieven, met het fundamentalisme van Jerry Falwell bijvoorbeeld. Je kunt ook de vraag stellen hoe je leerlingen zich, vanuit hun eigen culturele achtergrond, verhouden tot die levensbeschouwelijke perspectieven. Maar met een zogezegd “goddelijk” of “neutraal” perspectief valt niet te dialogeren. Dat is gewoon aan te nemen, zonder discussie, en is een vorm van indoctrinatie. Ten slotte cultiveren zowel religieuze fundamentalisten als antireligieuze fanatici ook een cultuur van angst. De zogenaamd verlichte rationaliteit van Harris zelf wordt gevoed door religiefobie. Hij zegt bijvoorbeeld: “Ik denk dat religie de gevaarlijkste ideologie is die we ooit hebben voortgebracht, de voornaamste bron van verdeeldheid.” Bij wie zich angstvallig ingraaft in een ideologische cocon is de onwetendheid groot. Ook bij Harris uit zich dat in zogezegd “nuchtere” stereotyperingen.

Je kan alle overtollige culturele en literaire elementen uit een taal weren en kinderen opvoeden in een overzichtelijk, eenduidig en efficiënt idioom (een Orwelliaanse Newspeak). Daarmee ontzeg je hen echter de toegang tot een groot deel van de menselijke werkelijkheidsbeleving en wie wereldvreemd is, reageert doorgaans angstig op wat niet tot de eigen, verkleinde wereld behoort. En zo is de cirkel rond. Taalarmoede en levensbeschouwelijk analfabetisme houden de spoken van het totalitarisme en fascisme bij ons, of die nu van religieuze of antireligieuze demagogen komen. Angstig moeten we evenwel niet zijn. Het zijn maar spoken van irrealistische maatschappelijke dromen. En spoken bestaan niet. Dat maken de (zowel gelovige als atheïstische) spirituele geesten in ons midden ons vroeg of laat wel weer duidelijk.

* Een verduidelijking bij het gebruik van de term “fascisme”:

Fascisme is niet hetzelfde als nazisme. Tegenwoordig wordt “fascisme” vaak gebruikt als een aanduiding van anti-democratische, anti-liberale stromingen en denkwijzen. Dat is in feite een enigszins afgeleid, oneigenlijk historisch gebruik van de term, maar De Ceulaer en Loobuyck weten natuurlijk wel hoe ze het gebruik van het woord in de hoger geschetste context moeten interpreteren. Kortom, in die context staat fascisme voor een totalitaire tendens in het denken. In het antwoord op de tweet van Loobuyck stelt De Ceulaer wel verkeerdelijk dat ik hem een fascist noem; ik noem niet hem fascistisch, wel zijn denkwijze.