“Ga, en zondig voortaan niet meer…”

Een oproep tot herbronning binnen de Rooms-Katholieke Kerk naar aanleiding van de recente stellingnamen van de Congregatie voor de Geloofsleer aangaande homoseksuele relaties.

Bezeten

In de evangeliën staat een eigenaardig verhaal over een bezeten man die zichzelf slaat met stenen (Marcus 5, 1-20). De manier waarop hij zichzelf behandelt, blijkt onder andere een imitatie te zijn van de manier waarop zijn stadsgenoten hem behandelen. Hij verblijft tussen de graven. Hij is duidelijk ‘dood’ voor zijn gemeenschap. Als je omgeving jou veroordeelt en waardeloos acht, vergroot de kans dat je jezelf ook niet langer respecteert.

De meerdere persoonlijkheden die de man in hun greep hebben, vormen de keerzijde van dat gebrek aan zelfliefde. Ze worden geboren uit een wanhopig streven naar waardering. Niets mag echter baten. Geen enkele identiteit lijkt bij anderen in de smaak te vallen. Het angstvallige verlangen naar sociale erkenning bereikt dus het tegenovergestelde van wat het beoogt: wie erdoor bevangen is, wint de wereld niet voor zich, maar geraakt juist meer en meer geïsoleerd (Marcus 8, 35-36).

Het evangelie verhaalt dat de bezeten man zich in die toestand van zelfverlies bevindt tot hij Jezus ontmoet. Jezus bevrijdt de man van een kuddementaliteit die bepaalt wat waarde heeft en wat niet. Hij biedt hem het vertrouwen om, in weerwil van die mentaliteit, zichzelf opnieuw te waarderen. De liefde die door Jezus wordt belichaamd, stelt de man in staat om zichzelf te beminnen.

Bevrijd

Jezus geeft ook de sleutel om die liefde in allerlei mogelijke situaties te ontketenen (Marcus 12, 30-31): “Bemin God en je naaste als jezelf.” Voor de Jood die Jezus is, houdt het eerste deel van dat dubbelgebod eigenlijk een radicaal verbod in. “God beminnen”, het eerste en belangrijkste van de tien geboden, betekent zoveel als “niets vergoddelijken” (Exodus 20, 4-5a)  of, in niet-religieuze taal: “niets verabsoluteren”.

De menselijke identiteit wordt op het eerste gezicht bepaald door een samenspel van biologische en culturele factoren, door nature en nurture. Jezus beweert echter dat we niet volledig afhangen van biologische impulsen en culturele normen. In zijn ogen zijn we ook “kind van God”. Daarmee bedoelt hij: kind van een liefde die niet gebonden is aan ‘natuurlijke’ of ‘culturele’ criteria.

Dat heeft waarlijk emancipatorische gevolgen. De bekende Nederlandse hersenonderzoeker Dick Swaab wijst bijvoorbeeld op een biologische aanleg voor pedofilie, maar dat betekent natuurlijk niet dat pedo-seksuele handelingen geoorloofd moeten zijn, zelfs niet als een of andere culturele context die toelaat. De ontmoeting met de ander is altijd ook een ontmoeting met een realiteit die anders is dan wat in het gezichtsveld van de eigen neiging of verbeelding verschijnt. In die zin roept de ander op tot een liefde die mensen bevrijdt van wat ze ‘moeten’ volgens lichamelijke impulsen en van wat ze ‘mogen’ volgens sociale normen.

De ander liefhebben is een werkelijkheid liefhebben die voorbij natuurlijke behoeftes, sociaal aangewakkerde verlangens of een cultureel gevormde verbeelding ligt. Paradoxaal genoeg brengt de overgave aan die liefde mensen tot zichzelf. Een pedofiele priester die ingaat tegen zijn neiging om kinderen seksueel te benaderen, is niet langer onderworpen aan een verwoestende affectieve dynamiek waarin hij ook zichzelf verliest. Hetzelfde geldt voor een alcoholverslaafde die zich uit liefde voor zijn naasten laat behandelen, ondanks bijvoorbeeld een gedoogcultuur aangaande alcoholgebruik in zijn werkomgeving. Overigens dient een samenleving de meest kwetsbaren tegen zichzelf te beschermen. Dat gaat van gedwongen opnames tot regelgeving in verband met seksualiteit. Immers, zelfs als een kind zogezegd instemt met seksuele handelingen door een volwassene, heeft die instemming meer dan waarschijnlijk te maken met manipulaties van de kant van de volwassene. In die lijn moet ook bijvoorbeeld regelgeving betreffende euthanasie bij minderjarigen van grote omzichtigheid getuigen.

Kortom, de liefde voor de ander als ander ondergraaft de verabsolutering van om het even welke lichamelijke neiging of cultureel en historisch bepaalde norm. Daardoor ontdekt ook degene die liefheeft zichzelf als toch nog “anders dan de optelsom van genetisch materiaal en opvoeding”. Wat de mens ten diepste bezielt, overstijgt dan ook wat zichtbaar en meetbaar is. De joods-christelijke traditie noemt die transcendentie “God”.

Realiteitsbesef

In de evangeliën schept Jezus voortdurend ruimte voor die bevrijdende transcendentie en het daarmee gepaard gaande grotere realiteitsbesef. Dat blijkt onder andere uit het welbekende verhaal over zijn ontmoeting met een overspelige vrouw (Johannes 8, 1-11). Op de vraag van een woedende menigte of die vrouw, naar aloude wetsgetrouwe gewoonte, moet gestenigd worden, antwoordt Jezus: “Wie zonder zonde is, mag de eerste steen werpen.” Dat is een geniaal antwoord. Jezus offert de bestaande orde immers niet zomaar op om, zoals veel machtswellustelingen voor en na hem, zijn eigen wetten te stellen. Integendeel, hij heroriënteert de bestaande regels naar een liefdesdynamiek die in plaats van slachtoffers ‘authentiek leven’ wil.

Wie na die woorden van Jezus nog een steen werpt, zou impliciet van zichzelf beweren perfect te zijn. Die persoon zou dus zichzelf vergoddelijken, en dat is een overtreding van het belangrijkste gebod in de joodse traditie. Jezus brengt de omstanders ertoe om “God te beminnen”, en dat wil zeggen dat ze zichzelf en hun culturele identiteit niet langer vergoddelijken.  Uiteindelijk is er niemand van de omstanders die de vrouw nog veroordeelt. Een realistischer kijk op eigen zwakheden en tekortkomingen, en de ermee gepaard gaande grotere zelfliefde, leidt blijkbaar tot het geven van ‘ademruimte’ aan anderen. Als je jezelf niet vergoddelijkt, kan je wel degelijk “je naaste beminnen als jezelf”.

Op het einde zegt Jezus tegen de vrouw: “Ik veroordeel u ook niet. Ga nu maar, en zondig voortaan niet meer.” De vraag is wat Jezus in deze context precies bedoelt met ‘zondigen’. In het verhaal over de bezeten man die zichzelf stenigt is dat overduidelijk. Omdat die man de negatieve blik van zijn omgeving op hem overneemt, is hij niet in staat om van zichzelf te houden. Daardoor kan hij ook voor anderen geen zegen zijn. De ‘zonde’ is in dit geval dus de verabsolutering van sociale normen en het gebrek aan zelfliefde en liefde voor anderen die er het gevolg van zijn. Jezus bevrijdt de man van dat kwaad en schenkt hem het vertrouwen om opnieuw van zichzelf te houden.

In het geval van de overspelige vrouw bevrijdt Jezus in de eerste plaats de omstanders van hun ‘zonde’, zijnde een verabsolutering van hun patriarchale culturele normen. Daardoor krijgt een vrouw die ooit is uitgehuwelijkt meer ruimte. Het is niet denkbeeldig dat haar eigen echtgenoot haar slecht behandelt en dat ze bij een geliefde voor wie ze wel zelf kiest respect vindt. ‘Leven in zonde’ zou dan betekenen: jezelf opnieuw onderwerpen aan de culturele normen die je echtgenoot gebruikt om macht over jou uit te oefenen. ‘Niet meer zondigen’ is dan: kiezen voor de geliefde van wie je respect krijgt, en vanuit dat herwonnen zelfrespect ‘vruchtbaar’ zijn voor anderen. De overspelige vrouw hoeft zichzelf niet langer te veroordelen, temeer daar Jezus ook haar omgeving heeft bekeerd tot de liefde die haar niet veroordeelt. Kortom, “ga nu maar, en zondig voortaan niet meer” betekent in dat opzicht: “Ga maar ten volle voor de situatie waarin je jezelf kan respecteren.”

Dood

In navolging van het optreden van die Jezus uit de evangeliën moet de Rooms-Katholieke Kerk erover waken om zichzelf niet te vergoddelijken. Zij mag haar eigen leer niet verabsoluteren. De Kerk en haar historisch gegroeide wetten zijn zelf niet God. Ook de Bijbel is zelf niet God. Kerk en Bijbel zijn op hun best wegen naar de bevrijdende liefde die zich in Jezus belichaamt. Vanwege die belichaming wordt hij ‘Christus’ genoemd en spreken zijn volgelingen over zichzelf als ‘christenen’ (en bijvoorbeeld niet als ‘bijbelsen’).

De recente verklaringen van de katholieke Congregatie voor de Geloofsleer aangaande homoseksuele relaties doen in het licht van Jezus’ optreden de vraag rijzen waar de ‘zonde’ zich precies situeert. “God liefhebben” doe je volgens het dubbelgebod ook “met heel je verstand”. Als de Congregatie zich beroept op de Bijbel, moet ze dat dus ook op een contextuele (historisch-kritische) manier doen. Die contextualisering behoort trouwens tot de traditie van de Kerk zelf. Als de Bijbel al homoseksuele relaties veroordeelt, dan is dat om dezelfde reden als waarom ze heteroseksuele relaties veroordeelt: het gaat om seksuele belevingen die de menselijke integriteit zouden aantasten. Verkrachtingen binnen (gearrangeerde) huwelijken zijn daarvan een voorbeeld. In dat geval zijn echtscheidingen aangewezen.

Een cultureel bepaalde morele opvatting die homoseksuele relaties veroordeelt als zondig (zoals recentelijk die van de Congregatie voor de Geloofsleer), is eveneens een broedplaats van discriminatie en geweld – ook van sommige mensen naar zichzelf toe. De ‘zonde’ situeert zich dus op het niveau van de opvatting die homoseksuele relaties veroordeelt. Die opvatting druist in tegen een liefdesdynamiek die mensen ten volle wil doen leven. Ze voeren naar ‘de dood’ (zie 1 Johannes 3, 14): “De mens zonder liefde is nog in het gebied van de dood” – zoals de man die zichzelf stenigt (zie hoger) “tussen de graven” verblijft. Kortom, in het licht van het evangelie is het een ‘zonde’ om homoseksuele relaties ‘zondig’ te noemen.

Leven

Een ethiek die mensen ertoe aanzet om zichzelf te ‘stenigen’ en hen verhindert om zichzelf te respecteren, moet te allen tijde onder kritiek geplaatst kunnen worden. Zeker als een gemeenschap trouw wil blijven aan haar roeping om de liefde van Christus gestalte te geven. In de Bijbel wordt niets God genoemd behalve die liefde (1 Johannes 4, 8). En die is zo radicaal dat ze de maatstaf vormt voor elke cultureel en historisch bepaalde norm om menselijke relaties vorm te geven. Ze zegt dat “regels er zijn voor de mens en niet omgekeerd” (Marcus 2, 27). Hoewel de liefde zich dus moet concretiseren via regels en normen, is ze zelf niet aan die regels gebonden. In die zin relativeert ze elke vergankelijke culturele ordening.

Vandaar dat, volgens Jezus, in de onvergankelijke leven-gevende dimensie van de liefde “mensen niet trouwen en ook niet worden uitgehuwelijkt” (Marcus 12, 25). In dezelfde lijn wijst Paulus op de betrekkelijkheid van de gebruiken waarmee de ene gemeenschap zich van een andere afgrenst. De liefde, belichaamd in Christus, maakt alle mensen tot één volk en doorbreekt culturele grenzen (Galaten 5, 6): “Want in Christus Jezus is niet de besnijdenis of de onbesnedenheid van belang, maar het geloof dat werkzaam is door de liefde.” Paulus ziet in Christus een liefde werkzaam die de hele schepping herijkt en die alle sociale begrenzingen, voortkomende uit aloude machtsspelletjes zowel binnen als tussen gemeenschappen, op losse schroeven zet (Kolossenzen 3, 10-11): “Bekleed u met de nieuwe mens, die wordt vernieuwd tot het ware inzicht, naar het beeld van zijn schepper. Dan is er geen sprake meer van Griek of Jood, besnedene of onbesnedene, barbaar, Skyth, slaaf, vrije mens. Maar alles in allen is Christus.”

Augustinus van Hippo (354-430), een van de belangrijkste kerkvaders, vat de kern van de houding waartoe de mens in navolging van Christus is geroepen. De mens die leeft vanuit Christus’ bevrijdende liefde heeft geen wetten nodig om te weten wat hij in de immer wisselende omstandigheden van een historisch gesitueerd bestaan moet doen of (niet) mag doen. Die ‘waarachtig levende’ mens geeft de juiste plaats aan ‘de wetten’. Hij interpreteert ze niet naar ‘de letter’ maar naar ‘de geest’ (2 Korintiërs 3, 5-6; Romeinen 2, 29), waarbij de liefde primeert en richting geeft. Augustinus schrijft dus allesbehalve toevallig (Ep.Io.tr. 7, 8): “Bemin en doe dan wat je wilt.” Als christenen dienen we ons telkens weer te laven aan die bron van liefde. Ja, dat geldt ook voor de katholieke Congregatie voor de Geloofsleer.

Powerfully Vulnerable

I just had to share this amazing story! It is told by Adam Ericksen at the Raven Foundation website. Here it is, republished with kind permission:

The Internet can be a very mean place. But it can also lead us to grace.

BalpreetThe dichotomy of meanness and grace was recently displayed on the website reddit.com. The backstory goes like this: A man was waiting in line at airport security. He spotted Balpreet Kaur, a young woman who is a baptized Sikh and a student at Ohio State University. The man surreptitiously took out his phone, positioned the camera, and while Balpreet looked away, he took her picture. Then he posted it to Reddit’s humor section, called r/funny, with the caption, “i’m not sure what to conclude from this.” The picture quickly went viral and people made demeaning comments about Balpreet’s appearance.

What was “humorous” about Balpreet’s appearance? She has facial hair.

It’s a classic example of Internet scapegoating. The original poster, whose reddit username was “european_douchebag,” (Seriously! You couldn’t make that up!) wanted to invite his Reddit community to join him in demeaning Balpreet’s appearance, and his community was happy to join. Balpreet became their scapegoat. As the picture went viral, people began posting degrading comments about her. They accused her of being ugly, and in that accusation they began to feel a sense of their own beauty.

Are You Imitating or IdolizingBut scapegoating always provides a false sense of beauty. Scapegoating boils down to this: We know that we are “beautiful” by comparing ourselves with someone else that we consider “ugly.” Unfortunately, scapegoating in this way can be seen throughout human cultures. Every culture has arbitrary standards of beauty that lead to scapegoating. When our sense of beauty is based on these arbitrary standards, it leads us into the trap of scapegoating. This is the trap that “european_douchebag” and his community fell into, and it is a trap that we all fall into. Until someone has the sense to pull us out.

And that’s exactly what Balpreet did. A Facebook friend informed her about the picture on Reddit. After she found the image and read through some of the comments, she posted her own response to her image and the demeaning comments:

Hey, guys. This is Balpreet Kaur, the girl from the picture. I actually didn’t know about this until one of my friends told on facebook. If the OP [original poster] wanted a picture, they could have just asked and I could have smiled :) However, I’m not embarrassed or even humiliated by the attention [negative and positive] that this picture is getting because, it’s who I am. Yes, I’m a baptized Sikh woman with facial hair. Yes, I realize that my gender is often confused and I look different than most women. However, baptized Sikhs believe in the sacredness of this body – it is a gift that has been given to us by the Divine Being [which is genderless, actually] and, must keep it intact as a submission to the divine will. Just as a child doesn’t reject the gift of his/her parents, Sikhs do not reject the body that has been given to us. By crying ‘mine, mine’ and changing this body-tool, we are essentially living in ego and creating a separateness between ourselves and the divinity within us. By transcending societal views of beauty, I believe that I can focus more on my actions. My attitude and thoughts and actions have more value in them than my body because I recognize that this body is just going to become ash in the end, so why fuss about it? When I die, no one is going to remember what I looked like, heck, my kids will forget my voice, and slowly, all physical memory will fade away. However, my impact and legacy will remain: and, by not focusing on the physical beauty, I have time to cultivate those inner virtues and hopefully, focus my life on creating change and progress for this world in any way I can. So, to me, my face isn’t important but the smile and the happiness that lie behind the face are. :-) So, if anyone sees me at OSU, please come up and say hello. I appreciate all of the comments here, both positive and less positive because I’ve gotten a better understanding of myself and others from this. Also, the yoga pants are quite comfortable and the Better Together t-shirt is actually from Interfaith Youth Core, an organization that focuses on storytelling and engagement between different faiths. :) I hope this explains everything a bit more, and I apologize for causing such confusion and uttering anything that hurt anyone.

Love is not love until love is vulnerable (Theodore Roethke)Balpreet’s response was so powerful. It nearly brought me to tears for two reasons. First, Balpreet has a strong sense of her own beauty. She knows her beauty is not dependent upon arbitrary cultural standards. Rather, her beauty is dependent upon something else: The “Divine Being” that has made her body beautifully sacred – and has made everyone’s body beautifully sacred.

The second reason that my 33 year old eyes nearly teared up was that because Balpreet believes in the sacredness of all human bodies, she broke the cycle of scapegoating. Now, I could easily understand if she responded to “european_douchebag” with her own resentful meanness by saying, “your username is appropriate, you freakin’ jerk!” But if she did, she would simply be imitating “european_douchebag” in defining her own goodness against his meanness. Fortunately, Balpreet didn’t imitate him. Instead, she imitated the “Divine Being” who doesn’t reject any body, but rather makes all bodies beautifully sacred. Even the body of a man with the username “european_douchebag.”

Here’s where the story gets even better – her gracious response softened his heart. He actually imitated her response by responding with a gracious apology on his Reddit account:

I know that this post ISN’T a funny post but I felt the need to apologize to the Sikhs, Balpreet, and anyone else I offended when I posted that picture. Put simply it was stupid. Making fun of people is funny to some but incredibly degrading to the people you’re making fun of. It was an incredibly rude, judgmental, and ignorant thing to post.

The Imitation of Christ (Thomas à Kempis)When we imitate someone else’s meanness by responding with our own meanness, it only hardens both our hearts and makes us all mean. Fortunately for us, Balpreet is focusing her “life on creating change and progress for this world.” That change and progress is the courage to end the cycle of scapegoating. We learn from her that when we respond to scapegoating with the spirit of grace and forgiveness, believing in our own sacredness and the sacredness of the other, then our hearts can soften and we have the chance for a better imitation – the imitation of grace.

– by Adam Ericksen

I explored this dynamic of “the imitation of grace” also, in an earlier post. Click here for “Turn the other cheek.”

Things I say… allegedly…

The secret to creativity (Albert Einstein)

Well, Einstein isn’t the only one with quotes :). Through several years of teaching, I’ve developed some expressions myself. Of course, it’s only my attempt to transmit the ideas of others. Anyway, hope to make you think. Enjoy!

about Jesus and Christianity

Jesus is often called a leader whose words and deeds are too otherworldly to be imitated. Indeed, our world produces one illusion after the other, and Jesus is too much of a realist to aspire to be a king of this world.

There are some whose ultimate goal it is to be loved, and they are willing to suffer in order to get to their paradise of happiness. There are others whose ultimate goal it is to love, and they are willing to bear suffering as a possible consequence of their refusal to sacrifice others. The last ones can be considered followers of Christ. The first ones can be considered masochists.

It’s better and healthier – maybe more ‘Christian’ even – to discard Christianity because of a lack of understanding than to accept an untruthful, unhealthy version of it.

quote on Jesus (Albert Einstein)

about truth and lies

Although you might have the opposite impression, as long as you have to take medication, the disease you’re suffering from is not cured. Any doctor who makes you think you are cured by taking drugs is selling pharmaceutical lies. In the case of chronic, still incurable diseases, scientific progress is needed to prevent the pharmaceutical industry of becoming an end in itself. The economics of the pharmaceutical industry, and the medications it produces, should serve the ultimate goal of medicine: cure people, which means making them independent of medications.

One aspect of truth is like a real gift. It’s not immediately necessary are necessarily useful, but it opens unexpected possibilities. The truth has the potential to set you free because you don’t need it.

Although some consider it to be a sign of freedom to be able to approach reality from the perspective of their supposedly very own needs, desires and interests, this is actually a sign of enslavement; for the things you need or learned to need are things you are dependent upon (otherwise you wouldn’t need them).

The intuitive mind is a sacred gift (Albert Einstein)

One aspect of truth is like love. It can hurt, for it does not flee when aspects of reality strike that you would rather do away with.

Truth does not have to be useful. It has to be true.

Some people are primarily interested in what they need. Others are primarily interested in gaining knowledge and finding truth.

There are only two ways to live (Albert Einstein)

about education

Education begins where one’s primary interests and certainties end. It’s a call to adventure.

It is a miracle that curiosity survives formal education (Albert Einstein)

Some people think they know what’s true by pointing out what’s false. It’s the illusion of a man who dares not criticize and educate himself, afraid he’ll find out that he’s not a god.

The only sure way to avoid making mistakes... (Albert Einstein)

about scientism

Some give the impression that modern science will eventually answer all questions, thereby characterizing as irrelevant those questions science cannot answer. Well, that’s easy. If I can marginalize all questions that I cannot answer (by calling them “irrelevant”), I’ll be able to solve “all” questions immediately.

The important thing is not to stop questioning (Albert Einstein)

Strict scientism makes perfect sense, right? In the end, it considers “Butterflies evolve from caterpillars” a meaningful statement, while it considers “Butterflies are beautiful” meaningless. Should make perfect sense, but somewhere down the road, something apparently went wrong, nonetheless…

about desire and needs

If you desire to be everywhere, you end up being nowhere.

“I don’t need God!”, the atheist said, “I’m perfectly happy without Him!” – “I don’t need a house with electricity!”, the caveman cried, “I’m perfectly happy in my cave!”

[=> Okay, this one’s quite lame :); and of course, to love someone doesn’t mean that a desire for happiness drives you – love is ultimately concerned with the well-being of others, and we’re all unhappy if our beloved others are harmed; still, most of us won’t suppress love because of the possible sadness it provokes – meaning our desire to feel good and happy is less important than our desire for the well-being of the beloved others…].

about love (and utilitarianism)

If you love others, you’ll get hurt when you lose them, and feel sad when they suffer. Still, you will not stop loving them. Not because you enjoy sadness or suffering, but because you are willing to accept that your own happiness can only be a consequence of the happiness of others, and never an end in itself (contrary to utilitarianism).

I never said half the crap people said I did (Albert Einstein)

Turn the other cheek

Once there was this girl, having the time of her life in a happy relationship. Until her boyfriend cheated on her. After that, she couldn’t go on with him. So they broke up.

A year later, she met this other guy. Love at first sight. They started dating. A few months down the road of this new romantic affair, a little fear started creeping into her mind: “What if I’ll be cheated on, again?” The fear grew bigger, as did her desire to safeguard her relationship. So she started controlling her new boyfriend, pressing him to inform her about his whereabouts. He didn’t do anything wrong, but he nevertheless had to suffer from her anxieties. Until he couldn’t stand it any longer, and her worst fear came true: he broke up with her. Tragic. Ironic. All she had done to avoid the destruction of the relationship brought about the relationship’s downfall. For whoever wants to save his life will lose it… (Matthew 16:25a).

What happened? Well, the girl was hurt, and she had been sad and angry because of it. Instead of letting go of her sadness and frustration, she started focusing on these emotions again while being in a new relationship. And she started hurting a guy who hadn’t done anything to cause her pain, insinuating he was not trustworthy and accusing him of being a liar and a cheater. In other words, she imitated the blows inflicted on her persona by inflicting similar blows on someone else. It was her way of taking revenge. Her new boyfriend turned out to be her scapegoat: someone who had to answer for her anger, although he was innocent. There is indeed, as René Girard and so many other Christian thinkers rightly point out, a nearly inextricable connection between the mimetic principle of vengeance and the scapegoating impulse.

In order to break the vicious cycle of hurt inflicting hurt – the cycle of original sin -, Christ invites us to take part in an act of creation. This is a creatio ex nihilo (creation out of nothing), meaning that our actions are no longer defined by the lesser and greater evil we endured in the past. To return to the situation of the girl: Christ invites her to “turn the other cheek” as she begins a new relationship. To turn the other cheek indeed means that you refuse to let your relationships and yourself be defined by the hurtful mechanisms that eventually destroy relationships. Christ invites the girl to trust being vulnerable again. He invites her to keep faith over fear – for “fear leads to anger, to hate, to suffering” as some famous wise man summarized Christ’s advice…

Forgiveness is at the heart of creation, destabilizing the balance of “eye for eye, tooth for tooth” – for, as some other wise man allegedly said: “An eye for an eye leaves the whole world blind”. Coming from outside the cycle of bad deeds or “bad karma“, the grace of forgiveness opens up the possibility of a new kind of imitation or mimesis. Instead of imitating each other in trying to assert ourselves over against one another – as theologian James Alison would say –, “turning the other cheek” is an invitation to begin an imitation of recognizing and accepting each other’s vulnerability. Recognizing that “no one is without sin”, in order to end “casting the first stone”. It’s an invitation to shy away from self-assertion over against one another – which would be called a movement of kenosis (“self-emptying”) in theological terms. The imitatio Christi would thus lead to the recovery of human beings, for “being human” means “being in relationships”, and the act of grace Christ invites us to take part in is precisely aimed at restoring those relationships. Therefore: Whoever loses his life for me will find it… (Matthew 16:25b).

So Matthew 5:38-39 is not an invitation to be masochistic. It’s quite the opposite. It’s a radical refusal to surrender to the evil that we experience from time to time. It’s an invitation to obey the creative call of Love (click here to read more) – which is, paradoxically, truly liberating:

“You have heard that it was said, ‘Eye for eye, and tooth for tooth.’But I tell you, Do not resist an evil person. If someone strikes you on the right cheek, turn to him the other also…”